Hilal Bebek
İLETİŞİM İÇİN ARAYINIZ: +90 543 934 39 60 +90 216 999 89 58

Takıntılar İçin Hasta ve Yakınları Ne Yapmalı?

OBSESİF KOMPULSİF BOZUKLUK İÇİN BİLGİLENDİRME VE ÖNERİLER (Uzm. Psk. Hilal Bebek)

Obsesif Kompulsif Bozukluk, kişide oldukça yoğun bir sıkıntı oluşmasına sebep olan psikolojik bir rahatsızlıktır. Obsesyonlar, yani kişinin takıntılı bir şekilde önemsediği ya da korktuğu durumlar yoğun bir kaygı yaşanmasına sebep olmaktadır. Örneğin, başına sırf aklına geldiği için kötü bir şey geleceğinden takıntılı biçimde korkan kişi bu düşünceden kurtulmak ve gerçekleşme ihtimali önlemek için bir takım yöntemler geliştirir. Bu yöntemler kişinin tekrar tekrar yapmak istediği kompulsiyonlardır. Tekrar tekrar el yıkamak, yeni ve olumlu bir düşünce gelene kadar o an yapılan davranışın tekrarını yapmak, kontrol etmek gibi yollar ile takıntılı olunan düşünceyi rahatlatmaya çalışmaktadırlar. Bununla birlikte bazı durumlardan kaçınarak kaygılarını dindirmeye çalışabilirler. Ancak bir süre sonra rahatlama amaçlı yapılan bu tekrarlar da stres ve yorgunluk kaynağı olmaya başlar. Artık eskisi kadar rahatlatmamak ile birlikte kişi, bu tekrarları yapmak zorunda hisseder fakat bu durum da onu oldukça yorar ve yaşamını zorlaştırır.Psikoterapi sürecinde, kişinin öncelikle rahatlama amacı ile yaptığı davranışları azaltması ve zaman ile bırakması hedeflenir. Rahatlama amacı ile yapılan bu tekrarlar, takıntının kalıcı olmasını ve kişide yerleşmesini sağlar. Tekrarların aşamaları olarak azaltılması ve ertelenmesi ile ilk olarak kişide kaygı artışı yaşanır ancak bir süre sonra bu kaygı düşer ve git gide kişiye daha az rahatsızlık verir. Bu yolla, kişinin takıntısı güç kaybetmeye, daha az etki etmeye ve daha az zorlamaya başlar

AİLE DÜZENİ VE TUTUMLAR;

•Obsesyonların (takıntılar) kişinin elinde olmayan düşünceler olduğunu ve tekrarlayıcı davranışları bırakmanın kişi için oldukça zor ve sıkıntı verici olduğunu unutmayarak onu anlamaya çalışın.
•Hastalığı ile ilgili durumlar için kendisini yargılayıp, eleştirmeyin. Durumunu basite almayın ve “bırak şu tekrarları ya da ne var bunda bu kadar korkacak ne var” gibi durumlarının anlaşılmadığını hissettirecek yorum ve nasihatlarda bulunmayın.
•Kişiden birden değişmesini beklemeyin. Hazır olmadığı yüzleştirmelerde ve zorlamalarda bulunmayın (takıntı ya da tekrarlarını bırakması için)
•Kişinin iyileşme seviyesine uygun olmayan sorumluluklar vermeyin, bu tür durumlarda tedavi ekibi ile irtibata geçerek ortak karar verin.
•Kişinin kendisini iyi hissetmek için yaptığı kaçınma davranışlarını (takıntılar ile karşılaşmamak için dışarı çıkmamak, işe gitmemek) beslemeyin. Destekleyici olun ancak zorlayıcı ya da baskıcı tutum sergilemeyin.
•Tedavi sürecinde dalgalanmalar olabileceğini unutmayın. Dönem dönem tekrarları ya da takıntıları artabilir. Bu durumu hastalığın geri gelmesi olarak yorumlamayın. Endişe ifadenizin hastayı etkilemesine müsaade etmeyin.
•İyileşme sürecinde kişinin kendisini rahatlatan tekrarlayıcı davranışları bırakması kaygı uyandıracaktır, aşamalı olarak yaşanacak olan bu kaygı artışının tedavi sürecinin bir parçası olduğunu unutmayın.
•İletişiminiz, kişinin olumlu yönlerine odaklanma ve küçük adımları için takdir etme gibi tutumları içermelidir. Eleştirel ya da yargılayıcı olmayın.
•Hata ya da doğrularına bağlı olmaksızın sevilebilir ve kabul edilen biri olduğu mesajını verin, “hata yaparsan seninle aramız bozulur ve seni sevmeyiz” mesajını verebilecek olan söylemler ya da tutumlar kişinin kendisine karşı eleştirel olmasına, esnekliğini kaybetmesine ve takıntılarının tetiklenmesine sebep olabilir.
•OKB rahatsızlığında kişinin temel probleminin esneklik kaybı olduğunu unutmayın.
•Hastalık üzerinden iletişim kurmayın. Rahatsızlık faktörü bir yana kişide sağlam yönlerin de bulunduğu ve bu kaynakların da farkında olunması gerektiğini unutmayın.
•Yoğun endişe ifadeler ve aşırı koruyuculuğun, kişinin iyileşme sürecine sekme vurabileceği ve kişisel güçlenmesine engel teşkil edebileceğini unutmayın. Yetişkin bir birey olduğunu hatırlayarak kişisel ayrışmanın gerekli olduğunu hatırlayın.
•Özellikle baba ile iletişimde, onaylanma, takdir edilme, tolerans ihtiyacı olduğunu bilin. Yumuşak ve esnek bir otorite uygulayın. Eksik ve hatalar üzerinden değil, olumluluklar ve gelişmeler üzerinden değerlendirme yapın ve bunu ifade edin.
•Hastalık sebebi ile kişinin bütün yükü ve sorumluluklarını üstlenerek onun herşeyden muaf olduğu algısının oluşmasına sebep olmayın. Durumuna göre yapabileceği sorumluluklarını üstlenmesi ve sürdürmesine müsaade edin, teşvik edin.
•Tedavi ekibinin yönlendirmesi gereken durumları tedavi ekibine bırakın. Tedavisi için destek olun ancak doktor ya da psikolog rolünü üstlenmeyin ve gerekli durumlarda kişiyi tedavi ekibine yönlendirin. Aksi takdirde roller karışması ilişkileri zedeleyecek ve tedavi sürecini de sekteye uğratabilecektir.

HASTALAR NE YAPMALI?
Rahatsızlığınız süresince; Obsesif (Takıntılı) düşünceleriniz, size tehlikeli, gerçekleşmek üzere olan, olaylara yön verecek gibi gelmektedir. Ve bu düşünceler yok olmadıkça risk sürecekmiş algısı oluşur.Bu durum, OKB içerisinde kişinin düşünmek ile gerçeği, düşünmek ile eylemi eşit algılamasından kaynaklanır.OKB’ nin tedavisi Psikoterapi sürecinde çalışılmış olan, bu yanlış algılamayı düzenleme yöntemlerini içerir. Taburculuk sonrası süreçte terapi öğrenmiş olduğunuz yöntemleri uygulamayı sürdürün. Obsesif düşünceler geldiğinde, düşünceler ile ilgili inançlarınızı “düşüncelerin gerçeğe yön veremeyeceği” gibi alternatif bakış açıları ile değiştirin.Düşünmenin, olayların olması anlamına gelmediği, düşünmek ile birşeyi yapmanın eşit olmadığını hatırlayın.OKB’ de, düşüncenin varlığı sizde kaygı uyandırır ve bu kaygıdan kurtulmak istersiniz. Bu amaçla bazı rahatlama yöntemleri geliştirirsiniz (tekrarlar gibi) Rahatlama amaçlı yaptığınız bu davranışlar, kısa vadede iyi hissetmenize ancak bir süre sonra takıntınızı beslemeye ve sürdürmeye başlar. Yaptığınız tekrarlar ve rahatlama davranışları da artık sizi yormaya ve kaygı yaratmaya başlar ve bu durum, yaşam kalitenizi bozar.Obsesyonların güç kaybetmesi için rahatlama amaçlı yaptığınız tekrarları ve eylemleri azaltmalı, onlara direnmeli ve ertelemeyi öğrenmelisiniz.Tekrarlarınızı (kompulsiyon) ve rahatlamak amaçlı yaptığınız eylemleri azaltmanın ya da ertelemenin, başta kaygıyı arttıracağını ancak bu kaygıya dayanmanın takıntınızı bir süre sonra güç kaybına uğratacağını unutmayın.OKB den kaynaklanan istekleri kendinizden ayırın. Örneğin; “şu anda elimi tekrar yıkamak istiyorum demek yerin OKB elimi tekrar yıkama isteği doğuruyor” deyin. Bu ifade farklılığı, isteğe mesafe almanızı ve savaşmanızı kolaylaştırmanızı sağlayacaktır. Kaçındığınız durum ve ortamlar, kaygınızı kısa süreli olarak azaltabilir ancak kaçınmalar uzun vadede hastalığı besler.İçe odaklanma ve düşüncelere yoğunlaşma yerine dikkatinizi dışarı kaydırmaya çalışın.Tedavi sürecinde dalgalanmalar olabileceğini unutmayın. Dönem dönem tekrarlar ya da takıntıları artabilir. Bu durumu hastalığın geri gelmesi olarak yorumlamayın. Zihinsel yoğunluğunuza iyi gelebilecek aktiviteler planlayın. Sosyal ortamlara girmeye çalışın ve yürüyüş gibi bedensel aktiviteler yapın.Kendinize hobi ve ilgi alanları oluşturun.İyileşme halini koruma tedavinin en önemli parçalarından biridir. Bu sebeple tedavi devamlılığını mutlaka sağlayın.

Uygulamalar

Tüm Psikolog Uygulamaları hakkında buradan bilgi alabilirsiniz.